مراحل و گرید سرطان سینه: راهنمای جامع تشخیص و ارزیابی

هنگامی که فردی با تشخیص سرطان سینه روبرو می‌شود، پزشک متخصص برای توصیف وضعیت بیماری و برنامه‌ریزی درمانی از دو اصطلاح بسیار مهم استفاده می‌کند: «مرحله» (Stage) و «گرید یا درجه» (Grade). آگاهی از این دو مفهوم به شما کمک می‌کند تا درک بهتری از شرایط خود داشته باشید و با آگاهی بیشتری مسیر درمان را طی کنید.

در این مقاله بر اساس معتبرترین منابع علمی بین‌المللی به بررسی دقیق مراحل و گرید سرطان سینه می‌پردازیم.

تفاوت مرحله (Stage) و گرید (Grade) در سرطان سینه چیست؟

به بیان ساده:

• مرحله (Stage): نشان‌دهنده اندازه تومور سرطانی و میزان گسترش (دست‌اندازی) آن در بدن است.
• گرید یا درجه (Grade): نشان می‌دهد که سلول‌های سرطانی در زیر میکروسکوپ تا چه حد غیرطبیعی به نظر می‌رسند. این فاکتور سرعت رشد و احتمال گسترش سلول‌ها را پیش‌بینی می‌کند.

اطلاعات بیشتر پزشکی>>> جراحی سرطان سینه و حفظ بافت سینه

سرطان سینه چگونه مرحله‌بندی می‌شود؟(سیستم TNM)

پزشکان برای مرحله‌بندی سرطان پستان از یک سیستم استاندارد جهانی به نام TNM استفاده می‌کنند. این سیستم به پزشکان سراسر جهان کمک می‌کند تا بیماری را با یک زبان مشترک توصیف کنند:

• حرف (Tumor): T اندازه تومور اولیه را نشان می‌دهد (از T0 که نشانه عدم وجود تومور است تا T4 که تومورهای بزرگ‌تر و درگیرکننده بافت‌های مجاور را شامل می‌شود)
• حرف (Node): N وضعیت درگیری غدد لنفاوی مجاور (به‌ویژه در ناحیه زیر بغل) را مشخص می‌کند (از N0 تا N3 بر اساس تعداد غدد درگیر)
• حرف (Metastasis): M نشان می‌دهد که آیا سرطان به سایر نقاط دوردست بدن گسترش یافته است یا خیر (M0 یعنی عدم متاستاز و M1 یعنی وجود متاستاز).

فاکتورهای جدید در تعیین مرحله بیماری

از سال ۲۰۱۸، راهنماهای جهانی مرحله‌بندی سرطان به‌روزرسانی شدند تا دقیق‌تر شوند. امروزه پزشکان حاذق و مجرب ، علاوه بر سیستم TNM، موارد زیر را نیز در تعیین مرحله بیماری لحاظ می‌کنند:

1. گرید تومور
2. وضعیت گیرنده‌های هورمونی: آیا سلول‌ها دارای گیرنده استروژن (ER) و پروژسترون (PR) هستند؟
3. وضعیت HER2: آیا سلول‌های سرطانی پروتئین HER2 را بیش از حد تولید می‌کنند؟
4. نمره آزمایش ژنتیکی (Oncotype DX): در شرایط خاص برای تومورهای حساس به هورمون.

نکته مهم: وجود گیرنده‌های هورمونی مثبت می‌تواند مرحله بیماری را پایین‌تر بیاورد (Down-staging)، زیرا این نوع تومورها پاسخ بهتری به درمان‌های هدفمند می‌دهند.

بررسی مراحل سرطان سینه (از مرحله 0 تا 4)

مراحل سرطان سینه معمولاً با اعداد یونانی از 0 تا IV نشان داده می‌شوند. هر چه این عدد پایین‌تر باشد، سرطان در مراحل اولیه‌تر قرار دارد.

مرحله 0 (Stage 0)

این مرحله به عنوان سرطان غیرمهاجم (مانند DCIS) شناخته می‌شود. در سرطان سینه مرحله صفر، سلول‌های سرطانی فقط در داخل مجاری یا لوبول‌های سینه قرار دارند و به هیچ عنوان به بافت‌های سالم اطراف نفوذ نکرده‌اند.

مرحله 1 (Stage I)

سرطان در این مرحله مهاجم اما بسیار محدود است و به دو دسته تقسیم می‌شود:

• مرحله IA: تومور ۲ سانتی‌متر یا کوچکتر است و به غدد لنفاوی یا خارج از سینه سرایت نکرده است.
• مرحله IB: یا توموری در سینه وجود ندارد و یا کوچکتر از ۲ سانتی‌متر است، اما دسته‌های بسیار کوچکی از سلول‌های سرطانی (در حد میکروسکوپی) در غدد لنفاوی یافت شده‌اند.

مرحله 2 (Stage II)

در این مرحله سرطان کمی رشد کرده است:

• مرحله IIA: تومور یا در سینه یافت نمی‌شود اما در ۱ تا ۳ غده لنفاوی زیر بغل وجود دارد؛ یا تومور زیر ۲ سانتی‌متر بوده و به غدد لنفاوی رسیده است؛ یا بین ۲ تا ۵ سانتی‌متر است اما غدد لنفاوی را درگیر نکرده است.
• مرحله IIB: تومور بین ۲ تا ۵ سانتی‌متر است و در غدد لنفاوی یافت می‌شود، یا تومور بزرگتر از ۵ سانتی‌متر است اما به غدد لنفاوی نرسیده است.

مرحله 3 (Stage III)

به این مرحله سرطان پیشرفته موضعی گفته می‌شود که خود شامل سه زیرگروه است:

• مرحله IIIA: تومور با هر اندازه‌ای که به ۴ تا ۹ غده لنفاوی زیر بغل گسترش یافته باشد.
• مرحله IIIB: تومور به دیواره قفسه سینه یا پوست سینه نفوذ کرده و ممکن است باعث تورم، التهاب یا زخم شود (سرطان سینه التهابی در این دسته قرار می‌گیرد).
• مرحله IIIC: تومور به ۱۰ غده لنفاوی یا بیشتر سرایت کرده و یا غدد لنفاوی بالا و پایین استخوان ترقوه را درگیر کرده است.

مرحله 4 (Stage IV) و سرطان متاستاتیک

در مرحله چهارم که به آن سرطان پیشرفته یا متاستاتیک می‌گویند، سلول‌های سرطانی از پستان و غدد لنفاوی مجاور فراتر رفته و به سایر اندام‌های حیاتی بدن مانند ریه‌ها، کبد، استخوان‌ها یا مغز گسترش یافته‌اند.

تفاوت مرحله 4 و عود متاستاتیک چیست؟

از نظر فنی و آماری، مرحله سرطان شما همان چیزی است که در زمان تشخیص اولیه اعلام شده است. یعنی اگر فردی ابتدا سرطان مرحله ۲ داشته و سال‌ها بعد بیماری‌اش در استخوان عود کند، از نظر فنی «سرطان مرحله ۲ با عود متاستاتیک» نامیده می‌شود. اما در عمل و برای برنامه‌ریزی‌های درمانی، پزشکان اصطلاح «مرحله ۴» و «متاستاتیک» را به جای یکدیگر استفاده می‌کنند.

منابع:

breast cancer stage
Stages and grades of breast cancer

سخن پایانی

تعیین دقیق گرید و مرحله سرطان سینه یک فرآیند کاملاً تخصصی است که مسیر درمان شما (شامل جراحی، شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی یا پرتو درمانی) را مشخص می‌کند. به یاد داشته باشید که تشخیص زودهنگام (در مراحل پایین‌تر)، شانس درمان موفقیت‌آمیز را به شدت افزایش می‌دهد.

برای بررسی‌های دقیق‌تر، تفسیر گزارش‌های پاتولوژی و دریافت بهترین برنامه درمانی، مراجعه به یک پزشک متخصص و مجرب ضروری است. دکتر پریسا عظیمی نژادان، فوق تخصص جراحی پستان، با بهره‌گیری از جدیدترین دستاوردهای پزشکی جهان، در تمام مراحل تشخیص و درمان در کنار شما خواهند بود تا این مسیر را با اطمینان و آرامش بیشتری طی کنید.

برای رزرو نوبت مشاوره و معاینه، از طریق راه‌های ارتباطی درج شده در وب‌سایت اقدام فرمایید.