عوامل مختلفی در ایجاد سرطان پستان نقش دارند. به نظر میرسد حدود 5 تا 10 درصد از سرطانهای پستان به دلیل انتقال ژنهای غیرطبیعی است که از والدین به فرزندان به ارث میرسند. از دهههای گذشته، وراثت به عنوان یکی از فاکتورهای مهم در ایجاد سرطان پستان تعیین شده بود. با پیشرفت آزمایشهای ژنتیک و با تعیین ژنهایی که در ایجاد این سرطان تاثیر دارند، نقش عوامل ارثی بیشتر مشخص شد. در ادامهی این مقاله به بررسی ارتباط ژنتیک و سرطان پستان میپردازیم.
نقش ژنها در ایجاد سرطان پستان
ژنها یک بخش کوچک از DNA هستند. که دستورالعمل ساخت پروتئينها را در خود دارد. پروتئینها نیز ساختار و عملکرد تمام سلولهای بدن را کنترل مینمایند. بنابراین هرگونه تغییر در ژنها میتواند منجر به بروز ناهنجاریهایی شود. برخی از این تغییرات مشکلی ایجاد نمیکند اما تعدادی از آنها میتواند موجب ایجاد بیماری و یا ناهنجاریهایی شوند. تغییراتی که در DNA رخ میدهد جهش نامیده میشود و ممکن است به صورت ارثی از والدین به فرزندان به ارث برسد و یا اینکه در طول زمان ایجاد شود. جهش های ژنتیکی که نقش اصلی را در ایجاد سرطان پستان دارند عبارتند از: جهش در ژنهای BRCA1 و BRCA2
همهی افراد دارای ژنهای BRCA1 و BRCA2 هستند. این ژنها در ترمیم سلولی و حفظ رشد طبیعی سینه و تخمدان نقش دارد. زمانی که این ژنها جهش داشته باشند نمیتوانند به طور طبیعی عمل کنند و احتمال سرطان سینه، تخمدان و سایر سرطانها افزایش مییابد. این ژنها جهش یافته میتوانند از نسلی به نسل بعدی انتقال پیدا کنند. جهش در ژنهایBRCA1 و BRCA2 عامل ایجاد حدود 10 درصد از سرطانهای سینه است.
آیا تمام افرادی که دارای جهش در ژنهایBRCA1 و BRCA2 هستند به سرطان سینه مبتلا میشوند؟
خیر. داشتن جهش در ژنهای BRCA1 و BRCA2 به این معنی نیست که شما حتما دچار سرطان پستان خواهید شد. همان طور که بسیاری از افرادی که مبتلا به سرطان پستان میشوند دارای جهش ژنی نیستند، تمام افرادی که دارای این جهشهای ژنی هستند به سرطان پستان مبتلا نمیشوند. عوامل متعددی در ایجاد سرطان پستان نقش دارند که وراثت تنها یکی از آنها است.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر سرطان پستان ارثی هستند؟
آیا تمام افرادی که دارای جهش در ژنهای BRCA1 و BRCA2 هستند به سرطان سینه مبتلا میشوند؟ در پاسخ به این سوال باید بگویم خیر. داشتن جهش در ژنهای BRCA1 و BRCA2 به این معنی نیست که شما حتما دچار سرطان پستان خواهید شد. همان طور که بسیاری از افرادی که مبتلا به سرطان پستان میشوند دارای جهش ژنی نیستند، تمام افرادی که دارای این جهشهای ژنی هستند به سرطان پستان مبتلا نمیشوند. یکی از عوامل موثر در ابتلا به سرطان پستان، وراثت است.
افرادی که بیشتر در معرض خطر سرطان پستان ارثی هستند:
- اگر یکی از افراد خانواده که با شما ارتباط خونی دارد مانند مادر، مادربزرگ، خواهر، خاله یا عمه پیش از 50 سالگی دچار سرطان پستان شود.
- هم سرطان پستان و هم سرطان تخمدان در سمت خانوادهی پدری و یا مادری وجود دارد یا اینکه هر دو سرطان در یک فرد از اعضا خانواده تشخیص داده شده است.
- یکی از اقوام شما مبتلا به سرطان پستان سه گانهی منفی است.
- به جز سرطان پستان، سرطانهایی مانند سرطان پروستات، ملانوم، پانکراس، معده، رحم، تیروئید، تیروئید و یا سارکوم در میان اعضای خانوادهی شما وجود دارد.
- خانمهایی که با شما نسبت خونی دارند در هر دو پستان دچار سرطان بودهاند.
- سرطان سینه در یکی از مردهای فامیل
به این نکته توجه نمائید در صورتی که یکی از اعضای خانوادهی شما دارای جهش ژنتیکی برای سرطان پستان باشد، به این معنی نیست که تمام اعضای خانواده به این بیماری مبتلا خواهند شد.
بیشتر بخوانید: درمان سرطان پستان
احتمال ابتلا به سرطان پستان با وجود ژنهای بیماری زا
به طور میانگین 12 درصد احتمال دارد که یک زن در طی زندگی خود به سرطان پستان مبتلا شود. این رقم میان خانمهایی که دارای جهش در ژن BRCA1 و BRCA2 هستند تا 72 درصد افزایش مییابد. همچنین افرادی که دارای جهشهای ژنی ذکر شده هستند معمولاُ در سنین جوانتری مبتلا میشود و احتمال پیشرفت سرطان پستان در هر دو پستان آنها بیشتر است. افرادی که دارای جهشهای ژنی در BRCA1 و BRCA2 هستند بیشتر در معرض ابتلا به سرطانهای تخمدان، روده بزرگ، پانکراس و ملانوم قرار دارند.
آقایانی که دارای جهش BRCA2 هستند در مقایسه با مردانی که این جهش ژنی را ندارند بیشتر در معرض ابتلا به سرطان سینه هستند. و مردانی که جهش ژنی BRCA1 را دارند بیشتر از سایرین ممکن است به سرطان پروستات مبتلا شوند (7 برابر بیشتر).
بیشتر بخوانید: بهترین جراح پستان در تهران
سایر ژنهایی که در ایجاد سرطان پستان نقش دارند
ژنهای دیگری نیز در افزایش خطر ابتلا به سرطان سینه نقش دارند. بروز جهش در این ژنها نادر است و به نظر نمیرسد که این ژنها به اندازهای که دو ژن BRCA1 و BRCA2 در ایجاد سرطان سینه نقش دارند، اهمیت داشته باشند. با توجه به اینکه اهمیت این ژنها اندک است تاکنون مطالعات زیادی پیرامون آنها انجام نشده است. تعدادی از ژنهایی که جهش در آنها با افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان مشخص شدهاند عبارتند از: PALB2، PTEN، TP53، ATM و CDH1
کلام آخر
در صورتی که سرطان پستان در خانوادهی شما به صورت ارثی مشاهده میشود میتوانید با انجام آزمایشهای ژنتیک این موضوع را بررسی کنید که آیا دچار جهش ژنتیکی و یا ژنهای غیرطبیعی هستید و یا خیر.
در صورتی که پاسخ مثبت بود باید این موضوع را بدانید که شما در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان پستان هستید. با انجام راهکارهای مانند حفظ وزن سالم، ورزش منظم، کاهش مصرف الکل، مصرف غذاهای سالم و سیگار نکشیدن میتوانید خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهید.
