بیماری سرطان و درمان آن بر تغذیه تاثیر میگذارد. در هنگام دورهی درمان بیماری سرطان ممکن است نیاز داشته باشید که رژیم غذایی خود را تغییر دهید تا بتوانید مقاومت بدن خود را افزایش دهید و در مقابل عوارض این بیماری و درمان آن مقاومت نمایید.
زمانی که بیماری شما برای اولین بار تشخیص داده میشود، پزشک با شما دربارهی برنامهی درمان صحبت خواهد کرد. این درمان ممکن است شامل جراحی، رادیوتراپی، شیمیدرمانی، هورمون درمانی، درمان بیولوژیکی (ایمونوتراپی) و یا مجموعهای از این روشها باشد. تمام این روشها سلولهای سرطانی را از بین میبرند اما این مراحل درمانی ممکن است به سلولهای سالم بدن نیز آسیب وارد نماید. این آسیبها عوارض جانبی درمان بیماری سرطان را ایجاد میکند. بعضی از این عوارض جانبی که بسیار شایع هستند ممکن است بر تغذیه فرد تاثیر بگذارد که اثرات آن بدین صورت نمایان میشود:
• از دست دادن اشتها (آنورکسیا یا بیاشتهایی عصبی)
• ایجاد زخم در دهان یا گلو
• خشکی دهان
• مشکلات دهان و لثه
• تغییر چشایی و بویایی
• حالت تهوع
• استفراغ
• اسهال
• یبوست
• احساس خستگی خیلی زیاد در تمام مواقع
• افسردگی
اطلاعات زیادی در مورد عوارض جانبی درمان سرطان وجود دارد که میتوانید با بررسی وبسایتهای مربوط به این بیماری به آنها دست یابید.
قبل از آغاز درمان به این نکات توجه کنید
قبل از اینکه درمان را شروع کنید، شما نمی توانید حدس بزنید که آیا عوارض جانبی خواهید داشت و اگر داشته باشید چگونه بر شما اثر خواهد گذاشت و یا اینکه حال شما در هنگام درمان به چه صورتی خواهد بود. یکی از راههایی که میتوانید برای این دوره آماده شوید این است که در طی دورهی درمان مراقب خود باشید و بر بهبودی خود تمرکز نمایید. در ادامه راهکارهایی جهت آمادگی ارائه خواهد شد:
از همین اکنون برنامهریزی نمایید
شما میتوانید اضطراب خود را در مورد دورهی درمان و اثرات جانبی آن با برداشتن قدمهایی از هم اکنون آغاز نمایید. با تیم درمان بیماری سرطان سینه در مورد مسائلی که باعث نگرانی شما میشود صحبت نمایید. تا جایی که می توانید در مورد بیماری سرطان، برنامههای درمان و احساساتی که در طول دورهی درمان ممکن است داشته باشید، اطلاعات کسب نمایید. برنامهریزی برای غلبه بر اثرات جانبی باعث میشود که شما کنترل بیشتری در طی این دوره داشته باشید و برای تغییراتی که در راه است آمادگی لازم را داشته باشید.
در ادامه راهکارهایی جهت آمادگی برای دورهی درمان ارائه خواهد شد:
• یخچال و انبار غذایی خود را با غذاهای مورد علاقه خود پر نمایید تا دیگر نیازی به خرید نداشته باشید. غذاهایی را که در دوران مریضی می توانید مصرف نمایید را در اولویت قرار دهید.
• غذاهای مورد نیاز خود را پیش از شروع درمان بپزید و در اندازههایی که برای یک وعدهی غذایی شما کافی است در فریزر بستهبندی نمایید.
• با دوستان و اعضای خانواده خود دربارهی راههایی که میتوانند به شما در خرید کردن و آشپزی کمک کنند صحبت نمایید و یا اینکه از آن ها بخواهید مسئولیت انجام این کارها را به عهده بگیرند. به آنها درمورد غذاها یا طعمهای خاصی که هضم آن برایتان مشکل است اطلاعات کافی بدهید.
• با تیم درمان و جراح سرطان درمورد نگرانیهایی که درباره خورد و خوراک خود دارید صحبت نمایید. آنها میتوانند به شما کمک نمایند که رژیم غذایی خود را تغییر دهید تا اثرات جانبی مانند یبوست، کاهش وزن یا حالت تهوع را بهبود ببخشید.
به آن دسته افرادی که درمان آنها شامل رادیوتراپی در سر و گردن نیز میشود ممکن است قبل از شروع درمان پیشنهاد شود که لوله هایی جهت تغذیه در معدهی آنها قرار داده شود. این لوله ها به این افراد کمک میکند زمانی که قورت دادن غذا برای آنها مشکل است بتوانند تغذیه داشته باشند و از مشکلات تغذیهای و کم آبی بدن حین درمان جلوگیری مینماید.
زمانی که دوره درمان شروع میشود
هنگامی که درمان سرطان را شروع میکنید، تغذیه را باید جدی بگیرید.
خوب غذا بخورید
بدن شما برای اینکه بهترین عملکرد را داشته باشد احتیاج به تغذیهی سالم دارد و این موضوع زمانی که شما دچار بیماری سرطان میشوید اهمیت بیشتری پیدا میکند. در واقع بعضی روشهای درمان سرطان در بیمارانی که تغذیه خوبی داشتهاند و به میزان لازم کالری و پروتئین دریافت کردهاند، موثرتر بوده است. بدین منظور این راهکارها را میتوانید انجام دهید:
• از امتحان غذاهای جدید نترسید. بعضی از غذاهایی که در گذشته اصلاً دوست نداشتهاید ممکن است طی دورهی درمان برای شما طعم خوبی پیدا کنند.
• غذاهای گیاهی متفاوت را انتخاب نمایید. مصرف نخود و لوبیا را به جای گوشت در بعضی از وعدههای غذایی خود طی هفته بگنجانید.
• سعی کنید انواع میوهها و سبزیجات را هر روز مصرف نمایید، رژیم غذایی که شامل مرکبات و سبزیجات به رنگ سبز تیره و زرد تیره هستند. سبزیجات رنگارنگ، میوهها و غذاهای گیاهی شامل مواد غذایی طبیعی هستند که به طور طبیعی باعث بهبود سلامتی میشوند.
• غذاهایی با ارزش غذایی بالا را انتخاب نمایید، مصرف غذاها و نوشیدنیهای حاوی شکر و غذاهای فرآوری شده را کاهش دهید.
میان وعده به میزان لازم
در دورهای که تحت درمان سرطان قرار دارید بدن شما به کالری و پروتئین بیشتری جهت ثابت نگه داشتن وزن و سرعت بخشیدن به روند بهبودی احتیاج دارد. اگر شما در حال کاهش وزن هستید، میانوعدهها به شما کمک میکند احتیاجات غذایی خود را برآورده سازید، سطح استقامت و انرژی بدن خود را بالا نگه دارید و احساس بهتری داشته باشید. جهت راحتی در اضافه کردن میان وعدهها به روتین غذایی خود این نکات را امتحان کنید:
- میان وعدههای کوچک در طی روز مصرف نمایید.
- میانوعدههای متنوع سرشار از پروتئين که خوردن آنها راحت باشد را در دسترس خود نگه دارید. این میانوعدهها می تواند شامل ماست، شیر و غلات، یک ساندویچ کوچک، یک کاسه سوپ دلچسب، پنیر و بیسکویت باشد.
- از میانوعدههایی که ممکن است اثرات جانبی درمان را بدتر نمایند پرهیز نمایید. به عنوان مثال اگر دچار اسهال هستید از مصرف پاپ کورن و میوههای خام بپرهیزید. اگر دچار زخمی در گلو هستید از مصرف غذاهای سفت و اسیدی پرهیز نمایید.
- اگر اشتهای شما دستخوش تغییر نشده و وزن شما ثابت باقی مانده است، نیازی به استفاده از میان وعده ندارید.
بعضی از میانوعدههایی که به سرعت و به آسانی آماده میشوند
کیک خانگی، ژلههای تهیه شده با آبمیوه، شیر، میوه، پاپ کورن، چوب شور، غلات (سرد یا گرم)، گرانولا، پودینگ، کاستارد، انواع پنیر، اسموتی یا شیکهای خانگی، ساندیچهایی مانند سالاد تخممرغ- ساندویچ پنیر- کره بادام زمینی، بیسکویت، بستنی، شربت، ماست بستنی، سوپ (با گوشت یا گیاهی)، چوب شور، آب میوه، نوشیدنیهای ورزشی، شیر به تنهایی یا همراه با افزودنی مانند پودر صبحانه، سبزیجات (پخته یا خام) همراه با روغن زیتون و انواع سس، تخم مرغ، مافین، ماست کم چرب، میوه (تازه، یخزده، خشک شده یا کنسرو)، انواع مغز.
راهکارهایی جهت افزایش پروتئين و کالری
- غذای مورد علاقهی خود را در هر زمانی که دوست دارید میل کنید. به عنوان مثال اگر دوست دارید در هنگام نهار، غذای صبحانه را میل نمایید.
- هر چند ساعت یک بار غذا بخورید، منتظر نمانید تا احساس گرسنه داشته باشید.
- سعی کنید غذاهای پرکالری، با پروتئین فراوان در هر میان وعده مصرف نمایید.
- برای افزایش اشتها قبل از میان وعده، پیاده روی کنید یا ورزش سبک انجام دهید.
- نوشیدنیهای پرکالری، با پروتئين فراوان مانند شیک شیر و مایعات کنسرو شده مکمل مصرف نمایید.
غذاهایی با پروتئین بالا
فرآوردههای حاوی شیر
پنیر رنده شده را به سیبزمینی پخته شده، سبزیجات، انواع سوپ و نودل، گوشت و میوه اضافه نمایید.
از شیر به جای آب در تهیه سوپ و غلات صبحانه استفاده نمایید.
ماست یونانی، پودر آب پنیر یا پنیر محلی را به میوههای مورد علاقه یا اسموتیهای مخلوط خود اضافه نمایید.
تخممرغ
تخممرغهایی که به طور کامل پخته شده است را در یخچال نگهداری نمایید. آنها را ُخرد کنید و به سالاد، سوپ و سبزیجات اضافه نمایید و خیلی سریع یک سالاد تخم مرغ تهیه نمایید.
تمام تخم مرغها باید به خوبی پخته شده باشند تا از آلودگیهای میکروبی منتقله از تخممرغ خام جلوگیری شود.
تخم مرغهای فرآوری شده کم چرب جایگزین مناسبی به جای تخم مرغهای معمولی هستند.
گوشت، طیور و ماهی
گوشت پخته شده را به سوپ، کاسرول، سالاد و املت اضافه نمایید.
گوشت پخته شده خرد شده یا ریش ریش شده را به اودیهجات یا خامه ترش اضافه نمایید تا مزه دار شوند.
لوبیا، حبوبات، مغزها و دانهها
دانه یا مغزها را روی دسرهایی مانند میوه، بستنی، پودینگ و کاستارد بپاشید و یا در کنار سبزیجات، سالاد و پاستا سرو کنید.
مغز یا کره بادام زمینی را روی نان تست و میوه پخش کنید یا در شیک شیر مخلوط نمایید.
غذاهایی با کالری بالا
کره
روی سیب زمینی، برنج و سبزیجات پخته شده از کرهی آب شده استفاده نمایید.
به سوپ، کاسرول کره اضافه نمایید و یا اینکه روی نان ساندویچ بمالید قبل از اینکه بقیه مواد ساندویچ را به آن اضافه نمایید.
فرآوردههای شیر
خامه هم زده شده یا غلیط را به دسر، پنکیک، وافل، میوه و هات چاکلت اضافه نمایید و یا اینکه داخل سوپ و کاسرول مخلوط نمایید.
خامه ترش را به سیب زمینی یا میوه اضافه نمایید.
سس سالاد
سس مایونز معمولی (منظور سس کم چرب یا رژیمی نیست) و سس سالاد را روی ساندویچ یا به عنوان طعم دهنده در هنگام خوردن میوه و سبزیجات استفاده نمایید.
شیرینیجات
ژله و عسل را روی نان یا بیسکویت استفاده نمایید.
مربا را به میوهها اضافه نمایید.
از بستنی روی کیک استفاده نمایید.
فعالیتهای فیزیکی را فراموش نکنید!!
فعالیتهای فیزیکی فواید بسیاری دارد. این فعالیتها کمک میکند تا حجم عضلات، استقامت، قدرت و استحکام استخوانهای شما حفظ شود. در کاهش استرس، افسردگی، خستگی، حالت تهوع و یبوست تاثیر گذار است. همچنین میتواند اشتهای شما را بهبود ببخشد. بنابراین اگر در حال حاضر ورزش نمیکنید با پزشک خود مشورت نمایید تا یک برنامهی ورزشی ملایم را شروع نمایید.
مدیریت مشکلات غذا خوردن که به علت جراحی، رادیوتراپی و شیمیدرمانی ایجاد میشود
انواع مختلف درمانهایی که برای درمان بیماری سرطان به کار میرود باعث مشکلاتی میشود که غذا خوردن و آشامیدن را سخت میکند. در ادامه نکاتی جهت مدیریت مشکلات غذایی که به علت انواع درمانهای مختلف ممکن است ایجاد شود بیان میشود:
جراحی
بعد از جراحی بدن به کالری و پروتئین بیشتری جهت التیام زخمها و بهبودی احتیاج دارد. این زمانی است که بسیاری از افراد درد دارند و احساس خستگی میکنند. این افراد ممکن است به علت اثرات جانبی جراحی نتوانند غذاهای عادی را میل کنند. توانایی بدن برای هضم و جذب مواد غذایی ممکن است به علت جراحی در قسمتهای مختلف دستگاه گوارش (مانند دهان، مری، معده، روده کوچک، پانکراس، روده بزرگ و رکتوم) دچار تغییراتی شده باشد.
در این مورد با کادر درمان و پزشک خود صحبت نمایید تا شما را به طور کامل راهنمایی کنند.
رادیوتراپی
تاثیرات مختلف رادیوتراپی به ناحیهای که تحت درمان قرار گرفته است، به وسعت منطقهی تحت درمان، نوع، دز کلی تشعشع و تعداد دفعات درمان بستگی دارد.
جدول زیر اثرات جانبی که ممکن است به دلیل رادیوتراپی رخ دهد را بر اساس منطقهی تحت درمان نشان می دهد.
بعضی از این اثرات جانبی ممکن است در طول درمان اتفاق بیفتد و برخی از آنها ممکن است تا پایان درمان رخ ندهد.
ناحیهای که تحت درمان قرار دارد:
مغز، ستون فقرات
عوارض جانبی مربوط به غذا خوردن که در طول درمان:
حالت تهوع و استفراغ
عوارض جانبی مرتبط با غذا خوردن که ممکن است 90 روز پس از درمان:
سردرد، خستگی
ناحیهای که تحت درمان قرار دارد
سر یا گردن، زبان، هنجره، لوزهها، غدد چشایی، حفره بینی، حنجره (گردن)
عوارض جانبی مربوط به غذا خوردن که در طول درمان ممکن است پیش بیاید:
زخم گلو، سختی یا درد در هنگام بلع غذا، تغییر در حس چشایی یا از دست دادن چشایی، خشکی دهان، غلیظ شدن بزاق
عوارض جانبی مرتبط با غذا خوردن که ممکن است 90 روز پس از درمان ظاهر شود:
خشکی دهان، آسیب به استخوان فک، قفل شدن فک، تغییر در حس چشایی و بویایی
ناحیهای که تحت درمان قرار دارد:
سینه، ریه، مری
عوارض جانبی مربوط به غذا خوردن که در طول درمان ممکن است پیش بیاید:
مشکل در بلع، سوزش معده، خستگی، از دست دادن اشتها
عوارض جانبی مرتبط با غذا خوردن که ممکن است 90 روز پس از درمان ظاهر شود:
احساس گرفتگی و باریک شدن مری، درد در ناحیه قفسه سینه هنگام انجام فعالیت، بزرگ شدن قلب، تورم پریکاردیوم (غشاء اطراف قلب)، اسکار یا تورم در ریه
ناحیهای که تحت درمان قرار دارد:
ناحیه شکم: روده بزرگ یا کوچک، پروستات، دهانه رحم، رحم، رکتوم، پانکراس
عوارض جانبی مربوط به غذا خوردن که در طول درمان ممکن است پیش بیاید:
از دست دادن اشتها، حالت تهوع، استفراغ، اسهال، نفخ، عدم هضم محصولات لبنی، تغییر در ادرار، خستگی
عوارض جانبی مرتبط با غذا خوردن که ممکن است 90 روز پس از درمان ظاهر شود:
اسهال، وجود خون در ادرار، تحریک مثانه
اثرات جانبی معمولاً طی هفتهی دوم یا سوم درمان شروع میشود و نقطهی اوج آن زمانی است که دو سوم دوره درمان طی شده باشد. بعد از پایان رادیوتراپی، بیشتر اثرات جانبی به مدت 3 تا 4 هفته باقی میمانند، اما بعضی از آنها ممکن است به مدت بیشتری طول بکشند.
اگر هرگونه عارضه جانبی در رابطه با مصرف غذا دارید به پزشک خود اطلاع دهید تا داروهایی که مورد نیاز است برای شما تجویز نماید، به عنوان مثال داروهایی جهت کنترل حالت تهوع و استفراغ و درمان اسهال.
شیمی درمانی
اثرات جانبی شیمی درمانی به نوع داروهایی مصرفی و نحوهی مصرف آن بستگی دارد. بسیاری از داروهای شیمی درمانی باعث مشکلاتی در غذا خوردن میشوند.
اغلب بیماران شیمی درمانی را در مراکز درمانی دریافت میکنند که ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. قبل از شروع شیمی درمانی مقداری غذا بخورید، بسیاری افراد یک ساعت قبل از شیمی درمانی یک وعده غذای سبک یا میان وعده مصرف میکنند تا بتوانند شیمی درمانی را به خوبی تحمل کنند. اگر قرار است چندین ساعت در مرکز درمانی بمانید بهتر است یک غذای سبک یا میان وعده که داخل یک بستهبندی مناسب و بهداشتی قرار گرفته است با خود همراه داشته باشید.
بالا بردن ایمنی برای بیمارانی با سیستم ایمنی ضعیف
بیماری سرطان و درمان آن ممکن است سیستم ایمنی بدن شما را با اثر روی سلولهای خونی که از بدن در مقابل عوامل میکروبی محافظت میکند، ضعیف کند. در نتیجه سیستم ایمنی بدن شما قادر نیست مانند سیستم ایمنی بدن یک فرد سالم با عفونتها، مواد خارجی و انواع بیماریها مبارزه نماید.
در ادامه نکاتی جهت ایمنی شما آموزش داده خواهد شد:
8 نکته مهم تغذیهای که به سیستم ایمنی بدن شما کمک میکند
• قبل از تهیه غذا و قبل از غذا خوردن دستهای خود را با آب گرم و صابون به مدت 20 ثانیه بشویید.
• غذای خود را در یخچال با دمای حداقل 4 درجه سانتیگراد نگهداری نمایید.
• برای آب کردن انجماد گوشت، ماهی، طیور از مایکروویو یا یخچال و یک آبکش استفاده نمایید که قطرات آب آن به طور کامل خارج شود. هرگز برای از بین بردن انجماد این مواد، آن را داخل دمای اتاق قرار ندهید.
• وقتی یخ مواد غذایی آب شد بلافاصله آنها را مصرف نمایید و از فریز کردن مجدد آنها پرهیز نمایید.
• برگ سبزیجات را به طور کامل زیر آب روان بشویید.
• در هنگام پختن غذا از ظرفهای مختلف برای هم زدن و تست غذا استفاده نمایید. وقتی غذا را تست کردید قاشق را به ظرف غذا برنگردانید، نه خودتان این کار را انجام دهید و نه به دیگران اجازهی انجام این کار را بدهید.
• تخممرغهایی که پوسته آنها ترک دارد را دور بیندازید.
• غذاهایی را که بوی نامطبوع دارند را دور بیندازید، هرگز آنها را تست نکنید!
از آلودگیهای جانبی خودداری نمایید
- از چاقوی تمییز جهت غذاهای مختلف استفاده نمایید.
- داخل یخچال گوشت خام را دور از غذاهای پخته شده نگهداری نمایید.
- غذاها را داخل محفظهها جداگانه نگهداری نمایید. از تختهی مجزا جهت خورد کردن گوشت خام استفاده نمایید.
- کابینت و تختههایی که جهت خورد کردن غذا استفاده نمودهاید با صابون و آب گرم یا با استفاده از محلول ضدعفونی کننده (یک قاشق مایع سفید کننده به همراه ده قاشق آب) به خوبی بشویید. دستمالهای مرطوب ضدعفونی کننده مخصوص آشپزخانه هم میتواند در هنگام آشپزی استفاده شود.
- همواره از ظروف تمییز جهت کباب کردن گوشت استفاده نمایید.
غذاها را به خوبی بپزید
- با استفاده از دماسنج دمای پخت گوشت را چک کنید تا تمام قسمتهای آن (به خصوص قسمتهای ضخیم آن) به خوبی پخته شود.
- گوشت را تا زمانی که رنگ آن صورتی نباشد و مایع آن به رنگ شفاف دربیاید باید بپزید. بهترین روش جهت اینکه متوجه شوید آیا گوشت به طور کامل پخته است یا خیر این است که از دمای مناسب برای پخت آن استفاده نمایید و از دماسنج جهت بررسی پخت کمک بگیرید. گوشت تا 160 درجه فارنهایت و مرغ و طیور تا 180 درجه فارنهایت باید پخته شوند.
خرید از مغازه
- از مصرف غذاهای کنسروی که ظرف آن باد کرده، زنگ زده، فرورفته یا به هر نحوی آسیب دیده است، اجتناب ورزید. مطمئن شوید که ظرف غذا و بستهبندی آن به طور کامل مهر و موم شده باشد.
- از میوه و سبزیجات سالم و بدون هرگونه آفت و پوسیدگی استفاده نمایید.
- از مواد اغذیه فروشی استفاده نکنید. در نانواییها از موادی که داخل یخچال نگهداری نمیشوند و از دسرها و شیرینیهایی که حاوی خامه و کاسترد هستند خودداری نمایید.
- در محلهایی که خودشان غذا میپزند و یا به صورت فلهای غذا تهیه میکنند، غذا میل نکنید.
- از مصرف ماست و بستنی در مکانهایی که این مواد را در دستگاه تهیه میکنند خودداری نمایید.
- از مصرف تخممرغهای ترک خورده یا تخممرغهایی که داخل یخچال نگهداری نشدهاند خودداری نمایید.
- مواد غذایی یخزده و فریزری در مرحلهی آخر خرید تهیه نمایید به خصوص در فصل تابستان رعایت این نکته الزامی است.
- بعد از خرید مواد غذایی را به سرعت به یخچال منتقل نمایید و هیچگاه آنها را در داخل ماشین و در هوای گرم قرار ندهید.
نکاتی که در هنگام غذا خوردن در بیرون منزل باید رعایت کنید:
- قبل از اینکه مکان مورد نظر شلوغ شود، غذای خود را میل نمایید.
- در رستورانهای فست فودی تقاضا کنید که از مواد غذایی تازه برای شما غذا تهیه شود.
- تقاضا کنید که چاشنیهای غذای شما را در بستهبندیهای تکی برای شما بیاورند و از ظروف همگانی سرو چاشنی که روی میز گذاشته شده استفاده ننمایید. (مانند نمک و فلفل و سس در بستهبندیهای تکی)
- از مصرف غذاهایی که احتمال آلودگی در آنها بیشتر است مانند سالاد، غذاهای سلف، غذای دستفروشها یا دکههایی که در کنار پیادهرو واقع شده است، پرهیز نمایید.
- در بیرون از منزل، میوه و سبزیجات خام به هیچ وجه استفاده ننمایید.
- از آبمیوههای پاستوریزه استفاده کنید، از مصرف آبمیوههای طبیعی در رستورانها خودداری نمایید.
- دقت نمایید که سرویس قاشق و چنگال شما داخل دستمال سفره یا بستهبندیهای بهداشتی گذاشته شود به جای اینکه روی میز چیده شده باشند.
- اگر میخواهید که باقیماندهی غذای خود را به منزل ببرید تقاضای ظرف مناسب برای بسته بندی کنید و خودتان غذا را به ظرف منتقل کنید، اجازه ندهید ظرف غذای شما را برای بستهبندی به آشپزخانه ببرند.
راهکارهایی برای زمانی که گلبول سفید شما پایین است
راهکارهایی برای زمانی که گلبول سفید شما پایین است
گوشت،طیور،ماهی،توفو و آجیلها
پیشنهادات:
از پخت کامل گوشت، طیور و ماهی اطمینان حاصل نمایید. از دماسنج جهت اطمینان از پخت کامل گوشت و طیور استفاده نمایید. آجیلها و کره بادام زمینی را به خوبی در شرایط خلاء مهر و موم و بسته بندی نمایید.
مواردی که باید اجتناب کنید
مصرف ماهی، صدف، سوشی یا ساشیمی که به طور کامل پخته نشده است. آجیل خام یا کره بادام زمینی تازه
تخم مرغها
پیشنهادات:
تخم مرغ را تا زمانی که قسمت سفیده و زرده کاملاً پخته شوند و از حالت مایع به جامد تبدیل شوند، بپزید
مواردی که باید اجتناب کنید
تخم مرغ خام یا نیمپخت شامل تمام انواع پخت، آبپز، نیمرو و …
شیر و محصولات لبنی
پیشنهادات:
فقط از شیر، ماست، پنیر یا بقیه محصولات لبنی که پاستوریزه هستند استفاده نمایید.
مواردی که باید اجتناب کنید
هرگونه محصولات لبنی روستایی یا غیرپاستوریزه شده
نان، غلات، برنج، پاستا
پیشنهادات:
نان، بیگل، مافین، غلات، بیسکویت، نودل، پاستا، سیبزمینی و برنج را میتوانید مصرف نمایید به شرطی که به صورت بستهبندی به فروش میرسند و به صورت سلف سرو نمیشوند
مواردی که باید اجتناب کنید
غلات، حبوبات و دیگر محصولات غذایی که به صورت فلهای به فروش میرسند.
شیرینیها و دسرها
پیشنهادات:
کیکهای میوهای، بیسکویت، بستنی، شربت، مربا، ژله
مواردی که باید اجتناب کنید
محصولاتی که روی آنها از خامه استفاده شده و داخل یخچال نگهداری نمیشوند.
عسل خام (بهتر است از عسلهای گرمادیده و با کیفیت استفاده نمایید)
میوه و سبزیجات
پیشنهادات:
میوه و سبزیجات خام و تازه به شرط اینکه زیر آب روان و با فرچه مخصوص شسته شده باشند، را میتوانید مصرف نمایید
مواردی که باید اجتناب کنید
سالساها و سسهای سالاد که در یخچال فروشگاهها مواد غذایی هستند.
هرگونه سبزیجات خام
آب و مایعات
پیشنهادات:
فقط از آب شهری و تصفیه شده یا آب معدنیهای معتبر استفاده نمایید
سبزی، میوهها، آب میوه، سودا، قهوه و چای پاستوریزه
مواردی که باید اجتناب کنید
آب دریاچه، رودخانه، نهر یا چشمه
آب چاه تنها در صورتی که پزشک به شما اجازه داده باشد
میوه و آبمیوههای غیراستریلیزه
مدیریت رایجترین مشکلات تغذیه ای در دوران سرطان
بیماری سرطان و درمان آن میتواند مشکلات فراوانی را ایجاد کند که بر نحوه خوردن و آشامیدن بیماران تاثیرگذار است. در ادامه برخی از رایجترین مشکلات و راهکارهای مقابله با آن ارائه خواهد شد. همواره با تیم مراقبت درمان(پزشک تان) دربارهی مشکلاتی که دارید صحبت نمایید، همیشه راهکارهایی جهت حل مشکلات و یا جلوگیری از بدتر شدن آنها وجود دارد.
از جمله مشکلات رایجی که در این دوره ممکن است برای بیماران پدید آید می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تغییر ذائقه
- یبوست
- اسهال
- خستگی
- خشکی دهان
- زخم دهان
- حالت تهوع
- مشکل در بلع
- تغییر در مزه و بو
- اضافه وزن
تغییر ذائقه
بیماری سرطان و درمان آن میتواند عادتهای غذایی و تمایل به غذا را تغییر دهد. غذا نخوردن باعث کاهش وزن میشود که به دنبال آن ضعف و خستگی میتواند ایجاد شود. جهت مراقبت از خود تا جایی که میتوانید غذا بخورید. عوارض جانبی مرتبط با درمان مانند درد، حالت تهوع، یبوست میتواند باعث از دست دادن اشتها شود. کنترل این عوارض میتواند در بهتر شدن حال شما تاثیرگذار باشد.
کارهایی که جهت حل این مشکل میتوان انجام داد:
- در طی روز به جای مصرف سه وعده بزرگ غذایی، چند عدد میان وعده مصرف نمایید.
- از مصرف نوشیدنی همراه با غذا پرهیز نمایید، یا اینکه تنها یک جرعه کوچک بنوشید تا از احساس سیری زودهنگام جلوگیری شود (مگر اینکه جهت قورت دادن یا جلوگیری از خشکی دهان احتیاج به نوشیدن آب داشته باشید). بیشتر میزان آب مصرفی را بین وعدههای غذایی خود بنوشید.
- با استفاده از ظرفهای زیبا، پخش موزیک مورد علاقه، تماشای تلویزیون یا غذا خوردن در کنار افرادی که دوستشان دارد، غذا خوردن را برای خود به یک فعالیت لذتبخش تبدیل نمایید.
- تا جایی که میتواندی تحرک و فعالیت فیزیکی داشته باشید. ابتدا با انجام فعالیتهای سبک شروع نمایید و به مرور زمان هنگامی که حس کردید قویتر شدید میزان فعالیتهای خود را افزایش دهید. گاهیاوقات یک پیادهروی کوتاه یک ساعت پیش از میل غذا میتواند باعث احساس گرسنگی و افزایش اشتهای شما شود.
یبوست
داروهای ضد درد، تغییر عادات غذایی، تحرک کمتر باعث میشود که حرکات روده شما کاهش یابد و مدفوع به سختی دفع شود و سبب ایجاد یبوست شود. اگر دچار یبوست شدید، سعی کنید غذاهایی با فیبر بالا مصرف نمایید، همچنین در طی روز مایعات بیشتری مصرف نمایید، غذای خود را در ساعات منظم مصرف نمایید و در صورت امکان سعی کنید فعالیتهای فیزیکی خود را افزایش دهید.
کارهایی که جهت حل مشکل یبوست میتوان انجام داد:
- سعی کنید عمل دفع را هر روز در یک ساعت مشخص انجام دهید.
- مایعات بیشتری بنوشید، مگر اینکه تیم مراقبت درمان به شما توصیههای دیگری کرده باشد. مصرف آب میوهها یا مایعات گرم و داغ در هنگام صبح میتواند مفید باشد.
- از ملینها تنها در صورتی استاده نمایید که تیم درمان به شما تجویز کرده باشد. اگر روده شما بیشتر از 3 روز کار نکرد با تیم درمان تماس بگیرید.
- از متخصص تغذیه در مورد مصرف مکملهای غذایی مایع با کالری و پروتئین بالا سوال بپرسید تا اگر نیاز داشتید مصرف نمائيد.
- مصرف غذاها و مایعاتی که باعث ایجاد نفخ میشود را کاهش دهید. (جدول زیر میتواند شما را راهنمایی نماید.)
غذاهایی که ممکن است باعث ایجاد نفخ شود
- سیب خام، آب سیب
- مارچوبه
- آواکادو
- نخود و لوبیا
- آبجو
- بروکلی
- کلم بروکسل
- سیب زمینی شیرین
- شلغم سبز
- خیار
- تخم مرغ
- ماهی
- کلم قمری
- عدسی
- خبربزه
- شیر
- پنیر
- فلفل
- خیارشور
- تربچه
- کلم روتاباگا
- کلم ترش
- غذاهای تند
- اسفناج
- لوبیا رشته ای
- کلم
- گل کلم
- کولارد
- ذرت
- قارچ
- خردل
- آجیل
- پیاز، تره فرنگی، پیازچه
غذاهایی با فیبر بالا را انتخاب کنید
لیستی از این غذاها را در اینجا برایتان آورده ایم:
| نان و غلات | اندازه مصرف | فیبر رژیمی(درهر گرم) |
| غلات سبوس | یک دوم فنجان | 3-13 |
| ذرت | 2 فنجان | 5 |
| برنج قهوه ای | یک دوم فنجان | 6 |
| نان گندم کامل | یک برش | 1-2 |
| پاستا گندم کامل | یک چهارم فنجان | 6 |
| سبوس گندم خام | یک چهارم فنجان | 6 |
| حبوبات | اندازه مصرف | فیبر رژیمی (در هر گرم) |
| لوبیا قرمز | یک دوم فنجان | 8 |
| لوبیا | یک دوم فنجان | 9 |
| آجیل | یک اونس | 1-3 |
| سبزیجات | اندازه مصرف | فیبر رژیمی(در هر گرم) |
| بروکلی | یک دوم فنجان | 4 |
| هویج | یک دوم فنجان | 2 |
| ذرت | یک دوم فنجان | 5 |
| لوبیا سبز | یک دوم فنجان | 3 |
| سیب زمینی با پوست | 1 عدد متوسط | 3 |
| میوه ها | اندازه مصرف | فیبر رژیمی (در هر گرم) |
| سیب با پوست | 1 عدد متوسط | 4 |
| زغال اخته | یک دوم فنجان | 2 |
| موز | 1 عدد متوسط | 2 |
| گلابی با پوست | 1 عدد متوسط | 5 |
| آلو بخارا | 3 عدد | 3 |
| پرتقال | 1 عدد متوسط | 3 |
| کشمش | یک چهارم فنجان | 3 |
| توت فرنگی | 1 فنجان | 3 |
اسهال
درمانهای بیماری سرطان و داروهای آن میتواند باعث شود حرکات روده شما افزایش یابد و دچار بیرونروی شوید. به وضعیتی که طی روز سه بار یا بیشتر اجابت مزاج داشته باشید، اسهال میگویند. اسهال کنترل نشده میتواند منجر به از دست دادن مایعات (دهیدراته شدن)، کاهش وزن، کاهش اشتها و ضعف شود.
کارهایی که جهت حل مشکل اسهالی میتوان انجام داد
- طی روز مقدار فراوانی مایعات رقیق، ولرم بدون گاز بنوشید. بهتر است مایعات همدمای اتاق باشد، نوشیدن مایعات ولرم راحتتر از مایعات سرد و گرم میباشد.
- به طور مرتب میان وعدههای کوچک در طی روز میل نمایید.
- از مصرف غذاهای چرب، سرخ شده، تند یا خیلی شیرین پرهیز نمایید.
- از مصرف شیر و فرآوردههای لبنی اجتناب کنید زیرا به نظر میرسد این مواد باعث بدتر شدن اسهال میشود.
- از مصرف مایعات و غذاهای گازدار، مانند نوشیدنیهای حاوی کربنات، سبزیجاتی که باعث تولید گاز میشوند و آدامسهای جویدنی خودداری کنید.
- غذاها و مایعات حاوی سدیم (نمک) مانند آبگوشت، سوپ، نوشیدنیهای ورزشی، سیبزمینی با پوست و موز استفاده نمایید.
- اگر اسهال ادامه پیدا کرد، شدیدتر شد یا اینکه مدفوع شما بو یا رنگ غیرطبیعی داشت با تیم مراقبت سلامت تماس بگیرید.
در زمان ابتلا به اسهال چه غذاهایی مفید یا مضر میباشند؟
مواد با پروتئین بالا
مواد غذایی مفید:
گوشت پخته شده یا کباب شده گاو، خوک، جوجه، بوقلمون، گوساله، ماهی
تخم مرغ، سرشیر، پنیر و ماست
مواد غذایی مضر:
گوشت سرخ شده، گوشت با چربی بالا، گوشت همراه با غضروف
محصولات لبنی به غیر از سرشیر و ماست
نان، غلات، برنج و پاستا
مواد غذایی مفید:
نان، پاستا تصفیه شده، آرد سفید، برنج، غلات، گندم، بلغور جو دو سر، دانه ذرت، برنج، پن کیک، وافل، نان ذرت، کلوچه
مواد غذایی مضر:
نان غلات کامل، جو دو سر، سبوس، گندم آسیاب شده، گرانولا
میوه و سبزیجات
مواد غذایی مفید:
سوپ سبزیحات که با مواد زیر پخته شده باشد: مارچوبه پخته شده، چغندر، هویج، کدو سبز، قارچ، کرفس
سیب زمینی کبابی بدون پوست، میوههای کنسرو شده، یخ زده یا باقی میوههای تازه
رب گوجه فرنگی، پوره گوجه فرنگی، سس گوجه فرنگی
مواد غذایی مضر:
میوههای خام و با پوست، گلابی، خربزه و تمام سبزیجات دیگر
نوشیدنی، دسر و باقی غذاها
مواد غذایی مفید:
کره حیوانی، کره گیاهی، مایونز، سس سالاد، روغن سبزیجات
کیک، کلوچه، ژله، شربت
نوشیدنیهای بدون کافئین، نمک، فلفل، ادویهها و سسها تا حدی که قابل تحمل باشند
مواد غذایی مضر:
دسرهایی با مغز نارگیل، میوههای خشک شده شکلاتی، شیرین بیان، خیارشور، ذرت، غذاهای خیلی تند، چاشنی چیلی یا چاشنی تاکو، سس گرم
خستگی مفرط
خستگی مفرط به حالتی گفته میشود که شما در تمام اوقات احساس خستگی داشته باشید، این خستگی با استراحت نیز بهبود نمییابد. این حالت در افرادی که دچار سرطان هستند یا تحت درمان سرطان قرار دارند معمولاً شایع میباشد. اگر احساس خستگی یا کمبود انرژي دارید با تیم مراقبتی خود صحبت نمایید.
خستگی مفرط ممکن است به دلیل روشهای درمان سرطان، عدم مصرف غذا به میزان کافی، کمبود خواب، افسردگی، کم خونی و عوارض جانبی بعضی داروها ایجاد شود. اگر خستگی شما بنا به دلایل پزشکی ایجاد شده باشد، پزشک میتواند با درمان عامل ایجاد کننده به شما کمک نماید.
در کنار درمانهای پزشکی، راهکارهای تغذیهای و مسائل دیگری وجود دارد که میتواند به شما کمک کند بر احساس خستگی مفرط خود غلبه نمایید.
چه کارهایی برای برطرف کردن خستگی مفرط میتوانید انجام دهید:
• فعالیتهای روزانه خود را اولویت بندی کنید، مهمترین کارها را زمانی انجام دهید که انرژی بیشتری دارید.
• اگر میتوانید به طور منظم ورزش کنید و پیاده رویهای کوتاه انجام دهید. نتایج تحقیقات بسیاری نشان دادهاند فعالیت در حد متوسط میتواند خستگی که ناشی از سرطان است را کاهش دهد.
• به مقدار زیاد مایعات مصرف نمایید. کم آبی باعث میشود خستگی شما افزایش یابد. اطمینان حاصل کنید که هر روز حداقل 8 لیوان مایعات مصرف میکنید. اگر در حال کاهش وزن هستید مایعاتی که حاوی کالری هستند مانند شیر مصرف نمایید.
• فعالیتهای روزمره خود را به صورت سبکتر و راحتتر انجام دهید. خود را وادار نکنید که کارهایی فراتر از انرژی خود انجام دهید.
• استرس میتواند باعث تشدید خستگی شود. اگر دچار استرس هستید از پزشک خود راهنمایی و مشاوره بخواهید تا به شما کمک کند.
خشکی دهان یا بزاق غلیظ
رادیوتراپی در قسمت سر و گردن، بعضی از انواع شیمی درمانی و بعضی از داروها میتواند باعث خشکی دهان یا غلیظ شدن بزاق شود. این درمانها ممکن است باعث شود غددی که تولید بزاق را انجام میدهند دچار حساسیت شوند و میزان بزاق کمتری تولید کنند، یا اینکه بزاق شما ممکن است غلیظ یا چسبناک شود. خشکی دهان می تواند ملایم یا شدید باشد.
خشکی دهان ممکن است باعث افزایش پلاکهای دندان و عفونت دهان شود. کشیدن سیگار، جویدن تنباکو و مصرف الکل باعث میشود خشکی دهان شما تشدید یابد.
اگر دچار خشکی دهان یا غلیظ شدن بزاق هستید میزان آب بیشتری بنوشید و تا جایی که میتوانید غذاهای آبکی مصرف نمایید. همچنین دندان های خود را به صورت مرتب مسواک بزنید و روزی چند بار دهان خود را با آب نمک و دهانشویه بشویید تا از ایجاد عفونت جلوگیری کنید.
کارهایی که جهت رفع این مشکل میتوانید انجام دهید:
• مقدار زیادی آب طی روز مصرف نمایید. (مصرف مایعات زیاد باعث رقیق شدن بزاق میشود).
• لقمههای غذای خود را کوچک کنید و غذای خود را کامل بجوید.
• غذای خشک را با آبگوشت، سوپ، سس یا ماست مصرف نمایید.
• آب نبات یا آدامسهای بدون شکر جهت تحریک بزاق مصرف نمایید. طعم های نعنا، دارچین و مرکبات معمولاً تاثیر بهتری دارند.
• مصرف کافئين (چای، قهوه، نوشیدنیهای انرژی زا و نوشابه های کافئین دار) را کاهش دهید.
• مصرف مکملهای غذایی مایع ممکن است موثر باشند. اگر از طریق غذاهای جامد نمیتوانید مقدار مورد نیاز کالری خود را دریافت نمایید شاید نیاز باشد گاهی اوقات از مکملهای غذایی مایع استفاده نمایید. در رابطه با مصرف این مکملها با تیم مراقب پزشکی خود مشورت نمایید.
زخم دهان
برخی از داروهای شیمی درمانی یا رادیوتراپی ناحیه سر و گردن میتواند باعث ایجاد زخمهایی در دهان شوند.
اگر شما نیز دچار این مشکل هستید، غذاهای نرم، کوبیده شده، ولرم یا خنک میتواند باعث التیام و بهبود زخمها شوند. از سوی دیگر غذاهای سفت و خشک ممکن است باعث شود زخمهای شما بدتر شوند. همچنین مصرف غذاهای ترش مزه، شور، تند، میوه و آب میوههای اسیدی و الکل نیز ممکن است برای شما آزاردهنده باشند.
دهان خود را مرتب با محلول آب نمک و جوش شیرین رقیق شده بشویید، دقت داشته باشید محلول را فقط غرغره کنید و از قورت دادن آن پرهیز نمایید. این محلول از ایجاد عفونت نیز پیشگیری میکند.
راهکارهایی جهت جلوگیری از زخم دهان
• غذاهای نرم مانند، غذاهای کوبیده شده، سوپ خامه، غلات پخته شده، ماکارانی با پنیر، ماست و پودینگ مصرف نمایید.
• غذاها را داخل همزمان به خوبی له کنید تا اینکه راحتتر بتوانید آنها را بجوید.
• غذاهای ولرم یا خنک نسبت به غذاهای گرم جهت کاهش زخم دهان پیشنهاد میشود.
• با استفاده از نی میتوانید مانع از آسیب و ایجاد ناراحتی زخمهای دهان شوید.
• از مصرف غذاهای خشک، سفت و ترد خودداری نمایید.
• مواد غذایی با پروتئین و کالری بالا مصرف نمائيد تا سرعت بهبود زخمهای شما افزایش یابد.
• از مصرف نوشیدنیهای گاز دار و الکلی و کشیدن سیگار پرهیز نمایید.
• در صورت نیاز از پزشک خود بخواهید که برای شما دهانشویههای حاوی مواد بیحس کننده تجویز نماید.
حالت تهوع
حالت تهوع میتواند همراه با استفراغ یا بدون آن باشد، حالت تهوع معمولاً یک روز پس از درمان شروع شود و تا چند روز پس از انجام شیمی درمانی ادامه دارد (بستگی دارد که چه داروهایی برای شما استفاده میشود). اگر از روش رادیوتراپی در ناحیه شکم، قفسه سینه، سر و لگن استفاده مینمایید، حالت تهوع به فاصله کوتاهی پس از درمان شروع میشود و تا چند ساعت پس از شیمی درمانی ممکن است طول بکشد. حالت تهوع و استفراغ بنا به دلایل دیگر نیز ممکن است اتفاق بیفتد.
اگر دچار حالت تهوع و استفراع هستید به پزشک خود اطلاع دهید تا داروهای ضد تهوع برای شما تجویز نماید.
چه کارهایی میتوان جهت جلوگیری از حالت تهوع و استفراغ انجام داد
• به جای مصرف سه وعده غذای کامل، 6 تا 8 وعده غذای سبک طی شبانهروز مصرف نمائيد.
• هنگامی که از خواب بیدار میشوید و در طی روز غذاهای خشک مانند بیسکویت، نان تست، غلات خشک یا نان مصرف کنید.
• غذاهایی که بوی تندی ندارند مصرف نمائید.
• به جای غذاهای تند و داغ، غذاهای خنک مصرف نمایید.
• از مصرف غذاهایی که بیش از حد شیرین، چرب یا تند هستند پرهیز نمائيد.
• تا یک ساعت پس از غذا خوردن اگر قصد استراحت دارید، بنشینید یا اگر میخواهید دراز بکشید زیر سر خود چند بالشت بگذارید تا بالاتر قرار بگیرد.
• اگر در دهان خود مزهی بدی را حس میکنید، آبنباتهای سفت با طعم نعناع تند یا لیمو بمکید.
مشکلات مربوط به قورت دادن غذا
بیماری سرطان و نحوه درمان آن گاهی اوقات میتواند باعث ایجاد مشکلاتی در قورت دادن غذا بشوند. اگر مشکلی در قورت دادن دارید سعی کنید غذاهای نرم و مایع مصرف نمائيد. اگر نمیتوانید مواد مغذی مورد نیاز خود را از طریق غذا به دست بیاورید میتوانید تحت نظر متخصص تغذیه نوشیدنیهایی با کالری و پروتئين بالا مصرف نمائید.
شاید لازم باشد با یک گفتار درمان ملاقات داشته باشید تا به شما نحوه قورت دادن راحتتر غذا، کاهش سرفه و جلوگیری از ایجاد خفگی در هنگام خوردن و نوشیدن را آموزش دهد.
راهکارهایی جهت بهبود
• تکنیکهای خاص غذا خوردن را که گفتار درمان به شما آموزش داده است را به طور دقیق دنبال نمائید.
• اگر در هنگام غذا خوردن دچار سرفه یا احساس خفگی میشوید به پزشک خود اطلاع دهید، به خصوص اگر دچار تب میشوید.
• وعدههای غذایی خود را کوچک کنید.
• اگر نمیتوانید به میزان لازم غذا مصرف نمائید، از مکملهای غذایی کنسرو شده که به صورت مایع هستند مصرف نمائید.
تغییر در بو و مزه غذاها
بیماری سرطان و درمان آن میتواند باعث تغییر در احساس چشایی و بویایی شود. این تغییرات میتواند بر اشتهای شما تاثیر بگذارد و اغلب بیماران این حالت را با احساس مزهی تلخ یا مزهی فلز در دهان توصیف میکنند. اگر دچار این مشکل هستید از طعم دهندهها، فلفل، نوشیدنیها همراه با غذا استفاده نمائيد و غذاها را به روشهای جدید طعم دار و طبخ نمائيد. همچنین دهان خود را به صورت مرتب آب بکشید و مسواک بزنید، این موارد میتوانند در از بین بردن طعم بد دهان به شما کمک نماید.
راهکارها برای برطرف کردن این مشکل:
• از ظروف پلاستیکی و چینی جهت صرف غذا استفاده نمائید.
• آدامسهای بدون شکر با طعم نعناع و لیمو بجوید.
• به جای استفاده از میوهها کنسرو شده، میوه و سبزیجات تازه مصرف نمائید.
• قبل از مصرف غذا، دهان خود را با محلول آب نمک و جوش شیرین آب بکشید، این کار باعث ميشود طعم غذاها را بهتر احساس نمائید.
• اگر طعم گوشت قرمز برای شما عجیب شده است، از مواد پروتئینی دیگر مانند مرغ، ماهی و تخم مرغ استفاده نمائید.
• برای کاهش بوی نوشیدنیها روی آنها را بپوشانید و از نی جهت نوشیدن استفاده نمائید. غذاهایی را انتخاب نمائید که احتیاجی به پخته شدن ندارد و در اتاقی که خیلی گرم است و تهویه مناسب ندارد غذا میل نکنید.
اضافه وزن
برخی از افراد در طی دورانی که تحت درمان بیماری سرطان قرار دارند ممکن است دچار کاهش وزن نشوند بلکه در بعضی موارد حتی اضافه وزن نیز رخ میدهد. این مورد مخصوصا در افرادی که دچار سرطان سینه، پ
روستات یا تخمدان هستند و تحت درمان با داروهای خاص یا هورمون تراپی و شیمی درمانی قرار دارند دیده میشود.
اگر احساس میکنید که دچار اضافه وزن شدهاید با تیم درمان خود صحبت نمائيد تا علت آن را بیابید و بتوانید این شرایط را تغییر دهید.
راهکارهایی برای کاهش وزن
اگر میخواهید وزن خود را کاهش دهید در ادامه راهکارهایی عنوان شده است که میتواند کمک کننده باشد.
• از تیم درمان یا پزشک خود درخواست نمائيد که شما را به یک متخصص تغذیه ارجاع بدهد تا برنامه غذایی مناسب شما ارائه بدهد تا با دریافت مواد غذایی ضروری از اضافه وزن نیز پیشگیری شود.
• اگر میتوانید و پزشک به شما اجازه داده است هر روز به پیاده روی بروید. از تیم درمان سرطان بخواهید که شما را به یک فیزیوتراپیست ارجاع دهد تا سطح فعالیتهای بدنی شما تحت نظر او افزایش پیدا کند و بتوانید به وزن مناسب دست پیدا کنید.
• میزان پروتئین غذایی خود را کاهش دهید به خصوص غذاهایی با کالری بالا.
• به جای گوشت قرمز از ماهی، گوشت طیور، نخود و لوبیا استفاده نمائید. در صورت مصرف گوشت قرمز فقط برشهای کوچک را انتخاب نمائيد و مقدار پروتئین مصرفی خود را کاهش دهید.
• نان و پاستایی که از آرد کامل تهیه شده اند مصرف نمائيد، به جای مصرف غلات تصفیه شده از غلات کامل استفاده نمائید. همچنین به جای برنج سفید، برنج قهوهای را در رژیم غذایی خود قرار دهید.
• میزان مصرف غذاهایی که با کربوهیدرات تصفیه شده تهیه شده اند مانند انواع شیرینیها، شکلاتها، غلات صبحانه که با شکر شیرین شدهاند و دیگر مواد غذایی حاوی شکر را کاهش دهید یا از مصرف آنها خودداری نمائید.
رژیم غذایی پس از پایان درمان
بیشتر عوارض جانبی که در حین درمان سرطان به وجود آمده بود پس از پایان درمان از بین خواهد رفت. گاهی اوقات بعضی عوارض جانبی مانند کاهش اشتها، خشکی دهان، تغییر در مزه و بو، مشکل در بلع غذا یا تغییراتی که در وزن بیمار ایجاد شده بود ممکن است تا مدتی باقی بماند. اگر این موارد برای شما اتفاق افتاد با تیم درمان سرطان خود صحبت نمائید تا دستورالعملهایی را جهت مقابله با این مشکلات به شما ارائه کنند.
نکاتی جهت داشتن رژیم غذایی سالم بعد از پایان بیماری سرطان
• از تیم درمان سرطان خود در مورد هرگونه محدودیت غذایی سوال بپرسید و آنها را رعایت کنید.
• از متخصص تغذیه خود بخواهید که یک رژیم غذایی متعادل و سالم به شما بدهد تا بتوانید هرگونه تغییر وزنی که در طی دوران درمان داشتهاید را اصلاح نمائيد.
• یک الگوی غذایی سالم شامل مواد مغذی بالا، انواع سبزیها و میوهجات با رنگهای متنوع و غلات کامل را در رژيم غذایی خود بگنجانید.
• مصرف گوشت و محصولات حاوی گوشت، نوشیدنیهای حاوی شکر و مواد غذایی فرآوری شده را کاهش دهید یا اینکه به کلی حذف نمائید.
• بهتر است که مصرف الکل را ترک نمائيد و در صورت مصرف توصیه میشود خانمها بیشتر از یک نوشیدنی و آقایان بیشتر از دو نوشیدنی در طی هر روز مصرف نکنند.
دستور پخت مواد غذایی که میتوانید امتحان نمائيد
دستور تهیه نوشیدنی و شیک هایی با کالری و پروتئين بالا
اگر احتیاج به دریافت کالری بیشتری دارید و در بلع و قورت دادن غذا دچار مشکل هستید راهنماییهایی که در ادامه آورده شده است میتواند برای شما مفید میباشد (اما به خاطر داشته باشید که این موارد ممکن است مناسب همه افراد نباشد) اگر قصد دارید میزان کالری دریافتی خود را بدون تغییر میزان چربی دریافتی، افزایش دهید از محصولات لبنی کم چرب استفاده نمائيد. اگر اشتهای شما خوب است و وزن شما نیز نرمال است بنابراین احتیاجی به افزایش میزان کالری ندارید.
دستورالعملهای گفته شده را جهت تهیه تمام نوشیدنیهایی که در ادامه به آن اشاره خواهد شد رعایت نمائید.
• تمام مواد را در مخلوط کن قرار دهید یا در یک ظرف بزرگ قرار دهید و از مخلوط کن دستی استفاده نمائيد.
• مواد را با سرعت بالا هم بزنید تا به صورت یک دست دربیایند.
• قبل از مصرف آن را در یخچال قرار دهید.
• نوشیدنی اضافی خود را در یخچال یا فریزر قرار دهید.
• 1 الی 2 قاشق پودر شیر به هر نوشیدنی اضافه نمائید تا میزان پروتئین آن افزایش یابد.
نکته: اگر نمیتوانید شیر یا محصولات لبنی را هضم نمائيد یا اگر دیابت دارید از پرستار یا متخصص تغذیه بخواهید که دستورات غذایی دیگری را به شما ارائه دهند.
شیر غنی شده
- 1 لیتر شیر کامل یا شیر کم چرب
- 1 فنجان پودر شیر بدون چربی
- همچنین میتوانید از دوغ یا کشک نیز استفاده نمائيد.
- جهت افزایش پروتئين، شیر غنی شده یا مواد ذکر شده را بنوشید یا در طبخ غذا از آن استفاده نمائید.
- (211 کالری و 14 گرم پروتئین در هر فنجان)
شیک لیموناد
- 1 فنجان لیموناد
- ¾ فنجان شیر کم چرب
- ½ قاشق چایخوری وانیل
(320 کالری و 8 گرم پروتئین)
شیک شیر کلاسیک فوری برای صبحانه
یک غذای پر طرفدار حاوی پروتئین و کالری
- ½ فنجان شیر کم چرب یا شیر غنی شده
- 1 بسته مخلوط صبحانه فوری
- 1 فنجان بستنی وانیلی (میتوانید طعمهای مختلف بستنی را جهت تنوع اضافه نمائيد)
(450 کالری و 14 گرم پروتئین)
میتوانید میزان طعم و کالری را با اضافه کردن میوهها یخ زده، شکلات یا شربت توت فرنگی افزایش دهید. اضافه کردن کره بادام زمینی یا شیر خشک جهت افزودن پروتئین میتواند انجام شود.
طرز تهیه سوپ خانگی
سوپ خانگی یکی از بهترین و سالمترین غذاهایی است که در طول دوره بیماری میتوانید استفاده کنید.
سوپ جوجه و لوبیای سفید
- 1 سینه مرغ یا 3 فنجان گوشت مرغ خورد شده
- 1 قاشق روغن کلزا
- 3 هویج خورد شده
- 2 عدد ساقه کرفس خورد شده
- 1 عدد پیاز خورد شده
- 2 فنجان آب
- 6 فنجان آب مرغ (بینمک)
- 400 گرم لوبیای شسته شده و طعم دارد شده با نمک و فلفل
بال مرغ را جدا کنید، پوست آن را بکنید، استخوان را از سینه جدا کنید و آن را خرد نمایید.
روغن را حرارت بدهید و قابلمه را روی حرارت ملایم قرار دهید، هویج، کرفس، پیاز، بال مرغ و استخوان مرغ را به مدت 8 تا 10 دقیقه تفت دهید (تا زمانی که سبزیجات نرم شوند)
سپس آب را اضافه نمائيد، هم بزنید تا مواد با یکدیگر مخلوط شوند، شعله را کم کنید، در قابلمه را بگذارید و سپس به مدت 15 تا 20 دقیقه صبر کنید تا به جوش بیاید. در مرحله بعد لوبیا و گوشت مرغ را اضافه نمائيد و 5 دقیقه صبر کنید. اگر سوپ شما غلیظ شده است میتوانید در این مرحله مقداری آب اضافه نمائید. قبل از اینکه سوپ را سرو نمائيد استخوانها و بال مرغ را خارج نمائید. از نمک و فلفل برای طعم دهی میتوانید استفاده نمائید. (این سوپ برای 6 وعده مناسب است)
میزان مواد مغذی برای هر وعده: حدود 235 کالری، 5 گرم چربی و 28 گرم پروتئین
سوپ مینسترون مرغ خوشمزه
- نیم کیلو گوشت مرغ یا گوشت گاو بدون چربی
- 1 عدد پیاز خورد شده
- 2 عدد هویج خورد شده
- 2 عدد ساقه کرفس خورد شده
- 8 فنجان آب گوشت مرغ یا آب گوشت گاو بدون نمک
- 1 قوطی کنسرو گوجه فرنگی خورد شده
- 1 قاشق سوپ خوری ریحان خشک شده
- 1 قاشق سوپ خوری پونه کوهی
- ½ فنجان رشته سوپ
- 300 گرم اسفناج خورد شده
- 450 گرم نخود یا لوبیای سفید (بشوئيد و آبکش کنید و با نمک و فلفل طعم دار نمائید.)
- پنیر پارمسان رنده شده (انتخابی)
قابلمه را روی حرارت ملایم قرار دهید، گوشت مرغ را به همراه پیاز تفت دهید تا گوشت مرغ تقریباً پخته شود. سپس هویج و کرفس را اضافه نمائید و به مدت ده دقیقه تفت دهید (یا تا زمانی که نرم شوند). سپس آبگوشت، گوجه فرنگی، ریحان و پونه کوهی را اضافه نمائيد، به خوبی هم بزنید تا مواد با یکدیگر مخلوط شوند. بعد از اینکه مواد به جوش آمد، حرارت را کم کنید و به مدت 20 دقیقه اجازه دهید تا روی حرارت باقی بماند، سوپ را هر چند دقیقه هم بزنید.
سپس رشته سوپ، اسفناج، نخود یا لوبیا را اضافه نمائید و ده دقیقه صبر کنید تا رشته سوپ نرم شود، مواد را هر چند دقیقه به صورت مرتب هم بزنید. با نمک و فلفل در انتها میتوانید سوپ را طعم دار نمائید. در صورت تمایل میتوانید با پنیر پارمسان سرو نمائید. این سوپ برای 14 وعدهی غذایی مناسب میباشد.
مواد مغذی در هر وعدهی غذایی: حدود 120 کالری، 1 گرم چربی، 13 گرم پروتئین
سوپ کلم بروکلی خامهای تند
- 3 فنجان کلم بروکلی به همراهی ساقهی پوست کنده (درشت خورد شود)
- 1 و ½ فنجان آب مرغ بدون نمک، آب سبزیجات یا آب
- 1 قاشق غذاخوری روغن زیتون
- 1 قاشق غذاخوری آرد
- 3 فنجان شیر کم چرب
- ½ قاشق چایخوری نمک (انتخابی)
- ½ قاشق چایخوری فلفل
- ¼ قاشق چایخوری پاپریکا
- ¼ قاشق چایخوری دانه کرفس
- فلفل تند خورد شده (انتخابی)
یک قابلمه بزرگ را روی حرارت قرار دهید، کلم بروکلی و آبگوشت را اضافه نمائيد تا به جوش بیاید، سپس حرارت را کم کنید، در قابلمه را بگذارید و به مدت 8 تا 10 دقیقه اجازه دهید تا روی شعله کم باقی بماند یا تا زمانی که کلمها خیلی نرم شوند. سپس حرارت را خاموش نمائید و اجازه دهید تا خنک شود، مواد را داخل مخلوط کن بریزید تا به مخلوطی یک دست تبدیل شود.
سپس یک ماهیتابه را روی حرارت ملایم قرار دهید، پیاز و روغن را اضافه نمائيد و به مدت 3 تا دقیقه تفت دهید (یا تا زمانی که پیازها نرم شوند). سپس آرد را اضافه نمائیید و مرتب هم بزنید، به آرامی شیر را اضافه نمائيد، مرتب هم بزنید تا غلیظ شود. مخلوط هم زدهی بروکلی را به همراه نمک، فلفل، پاپریکا، دانه کرفس و فلفل تند اضافه نمائيد و به خوبی هم بزنید تا مخلوط شوند. این مواد برای 5 وعده غذایی مناسب است.
مواد مغذی در هر وعده غذایی: حدود 115 کالری، 4.5 گرم چربی و 7 گرم پروتئین.
تغذیه یک بخش مهم در درمان بیماری سرطان میباشد. مصرف مواد غذایی مناسب، قبل از شروع درمان، حین درمان و پس از آن میتواند به شما کمک نماید تا قویتر بمانید. این دستورالعمل غذایی جهت کمک به شما و عزیزانتان در جهت مقابله با اثرات جانبی درمان که ممکن است بر تغذیه شما اثر بگذارد تهیه شده است.
